Acetone có phải là cồn không? Cách phân biệt và lưu ý sử dụng an toàn 2026

Acetone có phải là cồn không là câu hỏi mà nhiều người thắc mắc khi sử dụng các dung môi tẩy rửa hàng ngày. Cả hai đều là chất lỏng không màu, bay hơi nhanh và có mùi đặc trưng, dễ gây nhầm lẫn trong các ngành làm đẹp, vệ sinh công nghiệp và y tế. Tuy nhiên, câu trả lời ngắn gọn là: Acetone không phải là cồn. Đây là hai loại hóa chất hoàn toàn khác biệt về cấu trúc phân tử, tính chất và mục đích sử dụng. Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt rõ ràng và sử dụng an toàn từng loại.

Acetone có phải là cồn không?

Để trả lời chính xác câu hỏi Acetone có phải là cồn không này, chúng ta cần hiểu bản chất hóa học của mỗi chất.

Acetone (Axeton)  là một ketone đơn giản nhất với công thức hóa học (CH₃)₂CO. Cấu trúc phân tử của acetone có nhóm carbonyl (C=O) ở giữa, kết nối với hai nhóm methyl. Điểm quan trọng là acetone không chứa nhóm chức hydroxyl (-OH) trong cấu trúc.

Cồn (Alcohol) là tên gọi chung cho các hợp chất hữu cơ có chứa nhóm hydroxyl (-OH) gắn trực tiếp vào nguyên tử carbon. Các loại cồn phổ biến bao gồm ethanol (C₂H₅OH) dùng trong y tế và thực phẩm, isopropyl alcohol (C₃H₇OH) dùng để sát trùng, và methanol dùng trong công nghiệp.

Về mặt phân loại hóa học Acetone có phải là cồn không, acetone thuộc nhóm ketone trong khi cồn thuộc nhóm alcohol. Sự khác biệt này quyết định toàn bộ tính chất vật lý, hóa học và ứng dụng của chúng. Do đó, việc gọi acetone là “cồn” là hoàn toàn không chính xác về mặt khoa học.

Xem thêm: Hướng dẫn chi tiết cách làm xà phòng bằng NaOH an toàn và chuyên nghiệp

Điểm khác nhau cơ bản giữa acetone và cồn

Hiểu rõ sự khác biệt Acetone có phải là cồn không giúp bạn lựa chọn đúng sản phẩm cho từng mục đích cụ thể.

Về mùi hương: Acetone có mùi ngọt hắc đặc trưng, nhiều người miêu tả giống mùi trái cây chín hoặc mùi thơm nhẹ nhưng nồng. Cồn có mùi nồng đặc trưng của rượu, hơi gắt và dễ nhận biết.

Về tính chất hòa tan: Acetone là dung môi cực mạnh, có khả năng hòa tan nhựa, sơn móng tay, keo dán và nhiều loại polymer. Acetone có khả năng hòa tan hoàn toàn trong nước và nhiều loại dung môi hữu cơ khác.​ Cồn cũng tan trong nước nhưng khả năng hòa tan yếu hơn, chủ yếu dùng để hòa tan tinh dầu, chất kháng khuẩn và làm sạch bề mặt thông thường.

Độ bay hơi: Acetone có nhiệt độ sôi khoảng 56°C, bay hơi nhanh hơn đáng kể so với cồn ethanol (78°C) hoặc isopropyl alcohol (82°C) ở cùng điều kiện nhiệt độ phòng. Đây là lý do tại sao acetone khô nhanh hơn khi sử dụng.

Khả năng sát khuẩn: Cồn (đặc biệt là ethanol 70% hoặc isopropyl alcohol 70-90%) có tính sát trùng cao, được dùng rộng rãi trong y tế. Acetone không có khả năng sát khuẩn hiệu quả và không bao giờ được dùng để khử trùng vết thương hay dụng cụ y tế.

Ứng dụng thực tế của Acetone và Cồn trong năm 2026

Việc lựa chọn đúng dung môi Acetone có phải là cồn không phụ thuộc vào công việc bạn cần thực hiện.

Khi nào nên dùng Acetone?

Tẩy sơn móng tay thông thường và móng gel là ứng dụng phổ biến nhất của acetone trong ngành làm đẹp. Khả năng hòa tan mạnh giúp loại bỏ lớp sơn cứng đầu một cách nhanh chóng.

Làm sạch các vết keo dính như keo 502 (super glue), băng dính hai mặt, hoặc nhãn dán cứng đầu trên bề mặt kính, kim loại. Acetone phân hủy cấu trúc polymer của keo hiệu quả.

Trong công nghiệp, acetone được sử dụng làm dung môi trong sản xuất nhựa acrylic, sợi tổng hợp, và là nguyên liệu trung gian trong tổng hợp dược phẩm.

Khi nào nên dùng Cồn?

Sát trùng y tế là ứng dụng quan trọng nhất. Cồn 70 độ được coi là nồng độ tối ưu để tiêu diệt vi khuẩn, virus trên da và bề mặt dụng cụ. Cồn 90 độ bay hơi quá nhanh, không đủ thời gian tác dụng.

Vệ sinh các linh kiện điện tử nhạy cảm như bo mạch, đầu đọc đĩa, màn hình cảm ứng. Isopropyl alcohol bay hơi sạch không để lại cặn, an toàn cho thiết bị.

Làm nguyên liệu trong ngành thực phẩm (chiết xuất hương liệu), mỹ phẩm (nước hoa, toner, xịt khoáng) và dược phẩm (dung môi cho thuốc bôi ngoài da).

Xem ngay: Hóa chất Glycerine (C3H8O3) tinh khiết 99.7% USP

Các nguyên tắc an toàn cần nắm rõ khi sử dụng dung môi này

Cả acetone và cồn đều là hóa chất dễ cháy, cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp an toàn.

Tính dễ cháy: Cả hai đều có điểm cháy rất thấp và dễ bắt lửa. Acetone có điểm cháy -20°C, cồn ethanol -13°C, nghĩa là ngay cả ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ phòng, hơi của chúng vẫn có thể bắt lửa. Luôn sử dụng ở nơi thoáng khí, tránh xa nguồn lửa, tia lửa điện, thiết bị phát nhiệt.

Ảnh hưởng đến sức khỏe: Hít phải hơi acetone nồng độ cao trong thời gian dài có thể gây chóng mặt, buồn nôn, đau đầu và tổn thương hệ thần kinh trung ương. Tiếp xúc da thường xuyên với acetone làm da khô, nứt nẻ, móng tay giòn và yếu.

Cồn ít gây kích ứng da hơn nhưng cũng có thể làm khô da nếu dùng quá nhiều. Nuốt phải methanol rất nguy hiểm, có thể gây mù mắt và tử vong.

Cách bảo quản đúng cách: Luôn đậy kín nắp chai ngay sau khi sử dụng để tránh bay hơi và giảm nguy cơ cháy nổ. Nên cất giữ ở khu vực khô thoáng, hạn chế tiếp xúc ánh nắng; để xa trẻ nhỏ và thú nuôi. Luôn dùng chai có nhãn đầy đủ, tránh sang chiết sang bao bì không rõ thông tin.

Acetone có phải là cồn không? Câu trả lời rõ ràng là không. Acetone và cồn là hai loại dung môi hóa học khác biệt hoàn toàn về cấu trúc phân tử, nhóm chức và ứng dụng. Acetone thuộc nhóm ketone, mạnh mẽ trong việc hòa tan sơn và keo, nhưng không có khả năng sát khuẩn. Cồn thuộc nhóm alcohol, được sử dụng rộng rãi trong y tế, vệ sinh và công nghiệp thực phẩm.