Phenol có độc không?

Phenol (hay còn gọi là axit carbolic) có công thức C6H5OH, là đại diện đơn giản nhất của lớp phenol. Cần phải hiểu rằng tên Phenol được dùng trong 2 trường hợp: tên của chất hydroxybenzene (axit carbolic) và tên của một lớp hợp chất.

Phenol là chất nhân tạo do con người tạo ra, trong thiên nhiên không có phenol ở dạng thuần khiết. Ông Nguyễn Hùng Long, phó Cục trưởng cục An toàn thực phẩm, chắc chắn đã nhầm lẫn Phenol với các dẫn xuất của Phenol khi tuyên bố: “Phenol hoàn toàn có mặt tự nhiên trong một số loại thực phẩm phổ biến” (http://dantri.com.vn/…/bo-y-te-moi-ngay-an-2-lang-ca-chua-p… !?).

Nhiệt độ chảy của Phenol không cao (khoảng 40 độ C), ở điều kiện bình thường Phenol thường ở dạng tinh thể không màu nhưng lại thường được bán ở dạng lỏng. Phenol để ngoài không khí một thời gian sẽ chuyển sang màu hồng nhạt. Phenol được sử dụng trong công nghiệp để sản xuất thuốc nhuộm, thuốc trừ sâu, nhựa phenol-formaldehyde và sợi tổng hợp v.v. Phenol trước đây cũng được pha loãng để làm thuốc khử trùng trong nhà và bệnh viện hoặc làm chất bảo quản keo, gỗ, tuy nhiên bây giờ nhiều quốc gia đã cấm sử dụng Phenol vào những mục đích này vì sự độc hại của nó. Phenol cũng được sử dụng để sản xuất một số loại thuốc (ví dụ, aspirin, thuốc chữa lao), nhưng trong các thuốc đó không có Phenol (axit carbolic).

Phenol là chất dễ bay, ở một nồng độ nhất định sẽ có mùi đặc trưng. Phenol được đưa vào danh mục chất độc hạng 2 (cao nhất là hạng 1 – là những chất độc không thể phục hồi). Phenol rất nguy hiểm cho cơ thể con người. Tiếp xúc bên ngoài như bụi, hơi hoặc dung dịch phenol có thể làm bỏng niêm mạc măt, đường hô hấp hoặc da khi tiếp xúc. Những vết bỏng đó có thể gây lở loét và nếu diện tích vết bỏng từ 25% trở lên thì thường dẫn đến tử vong. Tiếp xúc bên trong cơ thể, ví dụ khi ăn phải Phenol, cực kỳ nguy hiểm. Phenol bên trong cơ thể gây tê liệt các tế bào, phá hủy hồng cầu, làm đóng cục proteins. Kết quả là teo cơ, chảy máu, lở loét nội tạng. Phenol cũng gây suy giảm và thậm chí tê liệt chức năng hệ thần kinh.

Phenol được bài tiết ra khỏi cơ thể (cho nên xét nghiệm nước tiểu có thể cho biết cơ thể bị nhiễm Phenol hay không) trong vòng 24 tiếng đồng hồ, nhưng trong thời gian này nó có thể gây ra những thiệt hại không thể khắc phục cho nội tạng người bị nhiễm, ví dụ như làm chấn thương thận, gan, hệ thần kinh, tim mạch, hoặc có thể gây hen suyễn. Bởi Phenol và các hợp chất của phenol không được thải loại hoàn toàn ra khỏi cơ thể, một phần lớn vẫn được giữ trong cơ thể, gây nên một dạng bệnh gọi là nhiễm độc Phenol mãn tính. Nhiễm độc Phenol mãn tính cũng sẽ xảy ra dù tiếp xúc với Phenol (hít thở, ăn phải thực phẩm nhiễm Phenol) ở liều lượng thấp trong một thời gian dài. Người nhiễm Phenol mãn tính sẽ có những triệu chứng như giảm cân, tiêu chảy, chóng mặt, tiết nhiều nước bọt, nước tiểu sẫm, đau cơ, giảm sút sức khỏe, rối loạn thần kinh, tổn thương thận, gan và hệ thống tim mạch.

Đối với môi trường, Phenol là một chất gây ô nhiễm công nghiệp, gây tử vong cho nhiều vi sinh vật, do vậy nước thải công nghiệp có liều lượng Phenol cao rất khó để xử lý sinh học.

Cơ quan Bảo vệ môi trường (EPA) của Mỹ đưa ra liều lượng tối đa Phenol cho cơ thể con người là 0,6 mg/kg/ngày và 0,006 mg/m3 trong không khí (https://www3.epa.gov/airtoxics/hlthef/phenol.html). Cần phải hiểu rằng EPA ghi rất rõ rằng những con số này chỉ có giá trị tham khảo (nghiên cứu dựa theo mức giảm trọng lượng cơ thể của thai chuột) và chỉ cho thấy rằng nếu vượt quá ngưỡng này thì khả năng bị ngộ độc cấp tính rất cao. Những con số này không tính đến những tác động mãn tính hoặc khả năng tích trữ và hủy hoại của Phenol trong cơ thể. Trẻ em dưới 12 tuổi đặc biệt mẫn cảm với Phenol.

Trong các tiêu chuẩn người ta không đưa ra mức giới hạn của Phenol trong hải sản, thực phẩm có nghĩa là Phenol không được quyền tồn tại trong các thực phẩm đó, chứ không phải là vì “Phenol an toàn” như cách nói của ông Nguyễn Hùng Long.

Từ Cộng hòa Liên bang Đức, tiến sĩ Nguyễn Hữu Phương đã phải gửi cho báo Lao Động bài viết “Cá nhiễm phenol dưới góc độ khoa học và luật pháp” (http://laodong.com.vn/…/hoan-ho-ca-nhiem-phenol-khong-duoc-…). Trong bài viết này, TS Nguyễn Hữu Phương cũng nói rõ: “Về mặt khoa học, phenol là hoá chất thuộc lĩnh vực công nghiệp. Về mặt luật pháp, phenol thuộc danh mục chất cấm trong lĩnh vực thực phẩm. Từ tiền đề khoa học và luật pháp phổ quát trên, thế giới không đưa ra ngưỡng hàm lượng phenol an toàn trong thực phẩm. Điều đó được hiểu nếu phát hiện có dấu hiệu định tính phenol chứ không cần định lượng bao nhiêu là buộc phải hủy do luật pháp chế tài”. Trường phái “ăn được” do “các chuyên gia thống nhất nhận định” (báo Việt Nam đưa ra cụm từ này nhưng đến giờ vẫn không biết các “chuyên gia” này là những “chuyên gia” nào) cho rằng Phenol vẫn sử dụng được vì luật pháp các nước “không đưa ra ngưỡng”. Như đã nói, các quốc gia văn minh trên thế giới không đưa ra ngưỡng hàm lượng phenol an toàn/ không an toàn trong thực phẩm là vì đó là hóa chất dùng trong công nghiệp, và cấm trong thực phẩm. Mà đã cấm thì một tí tẹo cũng không được phép có, làm gì có quy định ngưỡng.

30 tấn cá nhiễm Phenol tại Quảng Trị phải được tiêu hủy lập tức, nguồn gốc nhiễm độc phải được tìm ra để ngăn chặn ngay, còn ông phó Cục trưởng cục An toàn thực phẩm Nguyễn Hùng Long cần phải bị kỷ luật và cho ra khỏi ngành vì những phát biểu thiếu hiểu biết, nguy hiểm và vô trách nhiệm của mình.

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Call Now Button096.130.6686